Na Coruña, os traballadores de Fadesa están preocupados –e con eles, todos nós– porque prevén a redución da nómina de traballadores ata quedarse só en 50, o que supón na práctica o esfrangullamento da presencia da empresa na cidade galega; esto tén repercusións graves tamén nas empresas fornecedoras da zona.

É un feito xa visto antes, repetido noutras empresas que se orixinan en Galicia e acaban deslocalizándose e trasladando a súa sé fóra. A diferencia desta deslocalización que vimos sufrindo en Galicia é que non resposta a razóns de custes salariais, senón a criterios empresariais ou políticos. Por eso as forzas políticas galegas temos algo que dicir, por eso nó-nos podemos conformar con esplicar que é inevitable porque así é a lei do mercado, porque neste caso e noutros semellantes todos temos responsabilidades: o goberno galego, os partidos políticos, as entidades financeiras galegas e o empresariado galego.

O goberno galego tén que asumir outra disposición, deixar a inercia da vella esquerda que considera por principio adversarios ao grande capital e ás grandes empresas, e pasar a considerar como propio e defendible todo o que teña as súas raigañas en Galicia, asumindo unha actitude nacionalista que poña ao país galego por riba de calisquer tendencia ideolóxica sectaria.

O Partido Galeguista defende sempre os intereses de tódalas empresas afincadas en Galicia e promoverá as condicións que faciliten a súa permanencia na nosa terra e buscará a harmonización dos lexítimos intereses empresariais cos intereses xerais de Galicia.

Como partido democrático, non promovemos a nacionalización da banca, pero sí que reclamamos que as entidades financeiras galegas, especialmente as que teñen obriga legal e moral de mirar polos intereses sociais do noso país –sinaladamente as Caixas–, non se manteñan alleas ao desvencellamento do país de entidades como Fadesa, senón comprometan as súas capacidades na defensa do afincamento desas empresas en Galicia.

O empresariado galego debe lembrar que a súa actividade e o seu beneficio debe repercutir no país no que naceu; queremos un empresariado galego e galeguista, asentado no país, non nómade, conscente de que os seus intereses son os intereses da terra, mesmo disposto a pagar un prezo por non fuxir do país. Pero ese empresariado debe sentirse arroupado, defendido, promocionado, integrado. A Xunta, os partidos políticos, as entidades financeiras, a poboación xeral, todos nós debemos traballar nun terreo común no que encontremos ouxetivos compartidos que acadar; manter as empresas en Galicia é un deses ouxetivos.

Era a tardiña do 14 de abril do 1931; catro homes, Maura, Largo Caballero, Alcalá Zamora e Azaña, só catro homes sen máis armas ca os proxeutos e os ideais chegan ao Pazo de Comunicacións no centro de Madrid; contémplanos milleiros de persoas. Ábrense paso cara á entrada e alí un oficial da garda civil agarda firme chantado á porta. Azaña pensa que os van ametrallar. Prodúcese unha situación moi tensa e Maura berra: “¡paso ao goberno da República!”. O garda civil dubida e finalmente cádrase. Así proclamouse a República nun 14 de abril inesquecible no que a razón pudo sobre as armas e abreu paso á liberdade, e con ela chegou a oportunidade pra que Galicia asumise o seu autogoberno nunha campaña liderada cinco anos despois polo Partido Galeguista.

Era outra tardiña no vran do 1936. Asegún pasaban os días, os sublevados facianse co control dos órgaos de poder en Galicia sen moita dificultade; Castelao queixabase amargamente de que a República non tivese aceptado antes a autonomía de Galicia, porque un goberno autónomo galego tería máis ferramentas pra enfrontarse ao golpe, como fixeron os gobernos vasco e catalán. A República caía en Galicia e as cunetas empezaban a encherse de cadavres. No Goberno Civil de Pontevedra, enseña local do goberno español, os altos cargos fuxían pola súa vida, cando un home saeu de adentro e berroulles: “Vós fuxides, en vez de defender á vosa República Española, pero aquí se queda dentro un galeguista”. Pouco despois, o 17 de agosto, pagaría o xesto ca súa vida: era Alexandre Bóveda.

O Partido Galeguista foi fidel á República e a República non sempre pagou ca mesma xenerosidade, pero é evidente que aqueles anos republicanos permitíronnos asentar políticamente o que era unha realidade secular previa: a identidade nacional galega. A aprobación do noso I Estatuto na República foi o antecedente fundamental que máis tarde permitiría ao noso país ser recoñecido pola constitución do 78 como nacionalidade histórica. Os galeguistas debémoslle moito á República; Galicia tamén.